Ung thư tuyến giáp là gì? Các loại ung thư tuyến giáp

1. Định nghĩa

Ung thư tuyến giáp là bệnh lý ác tính hình thành từ các tế bào của tuyến giáp. Bệnh gồm nhiều loại khác nhau, trong đó ung thư tuyến giáp thể nhú là loại thường gặp nhất.

Phần lớn ung thư tuyến giáp thuộc nhóm biệt hóa, thường tiến triển tương đối chậm và có tiên lượng tốt khi được chẩn đoán, điều trị phù hợp. Tuy nhiên, một số loại như ung thư tuyến giáp không biệt hóa có diễn biến rất nhanh và tiên lượng nặng hơn.

Việc xác định đúng loại ung thư có ý nghĩa quan trọng vì mỗi loại có đặc điểm sinh học, nguy cơ tiến triển và hướng điều trị khác nhau.

2. Ung thư tuyến giáp hình thành từ những tế bào nào?

Tuyến giáp có hai nhóm tế bào chính liên quan đến các loại ung thư tuyến giáp.

Tế bào nang tuyến giáp có nhiệm vụ sản xuất hormone T4 và T3. Phần lớn ung thư tuyến giáp xuất phát từ nhóm tế bào này, bao gồm ung thư thể nhú, thể nang, ung thư tế bào oncocytic và các thể ung thư biệt hóa kém hoặc không biệt hóa.

Tế bào C, còn gọi là tế bào cận nang, nằm xen kẽ trong mô tuyến giáp và sản xuất calcitonin. Ung thư phát sinh từ nhóm tế bào này được gọi là ung thư tuyến giáp thể tủy.

Ngoài ra, một số ít khối u ác tính tại tuyến giáp có thể xuất phát từ tế bào lympho hoặc là tổn thương di căn từ cơ quan khác đến tuyến giáp. Đây không phải các thể ung thư biểu mô tuyến giáp điển hình.

3. Các loại ung thư tuyến giáp thường gặp

Dựa trên nguồn gốc tế bào và đặc điểm mô bệnh học, ung thư tuyến giáp được chia thành nhiều loại. Trong thực hành, bốn thể kinh điển thường được nhắc đến là thể nhú, thể nang, thể tủy và thể không biệt hóa. Phân loại hiện đại còn phân biệt ung thư tế bào oncocytic và các thể biệt hóa kém.

Ung thư tuyến giáp thể nhú

Ung thư tuyến giáp thể nhú (papillary thyroid carcinoma) là loại thường gặp nhất. Bệnh xuất phát từ tế bào nang tuyến giáp và thường tiến triển tương đối chậm.

Thể nhú có xu hướng di căn đến hạch bạch huyết vùng cổ. Phần lớn trường hợp có tiên lượng tốt, đặc biệt khi khối u còn khu trú và được điều trị phù hợp. Tuy nhiên, tiên lượng cụ thể vẫn phụ thuộc vào đặc điểm mô bệnh học, mức độ lan rộng và các yếu tố nguy cơ của từng người bệnh.

Ung thư tuyến giáp thể nang

Ung thư tuyến giáp thể nang (follicular thyroid carcinoma) cũng xuất phát từ tế bào nang tuyến giáp, nhưng có đặc điểm mô bệnh học khác thể nhú.

Loại ung thư này có xu hướng lan theo đường máu đến các cơ quan như phổi và xương. Để chẩn đoán xác định, bác sĩ thường cần đánh giá mô bệnh học nhằm tìm dấu hiệu xâm lấn vỏ bao hoặc mạch máu. Chỉ xét nghiệm tế bào học bằng chọc hút kim nhỏ đôi khi không đủ để phân biệt ung thư thể nang với u tuyến nang lành tính.

Ung thư tuyến giáp tế bào oncocytic

Ung thư tuyến giáp tế bào oncocytic (oncocytic thyroid carcinoma), trước đây thường được gọi là ung thư tế bào Hürthle, là một loại ung thư xuất phát từ tế bào nang tuyến giáp có đặc điểm hình thái đặc biệt.

Bệnh có thể biểu hiện và tiến triển khác nhau tùy mức độ xâm lấn. Việc đánh giá xâm lấn mạch máu, vỏ bao và mức độ lan rộng có vai trò quan trọng trong chẩn đoán, phân tầng nguy cơ và lựa chọn điều trị.

Ung thư tuyến giáp thể tủy

Ung thư tuyến giáp thể tủy (medullary thyroid carcinoma) xuất phát từ tế bào C, không phải tế bào nang tuyến giáp. Vì vậy, loại ung thư này có đặc điểm sinh học và hướng đánh giá riêng.

Tế bào ung thư thể tủy thường sản xuất calcitonin, một chất có thể được sử dụng làm dấu ấn trong chẩn đoán và theo dõi bệnh. Một số trường hợp có tính chất di truyền, liên quan đến đột biến gen RET và có thể nằm trong hội chứng đa u tuyến nội tiết type 2 (MEN2).

Do có khả năng liên quan đến yếu tố di truyền, người bệnh ung thư tuyến giáp thể tủy có thể cần được tư vấn và đánh giá di truyền theo chỉ định.

Ung thư tuyến giáp biệt hóa kém

Ung thư tuyến giáp biệt hóa kém (poorly differentiated thyroid carcinoma) xuất phát từ tế bào nang tuyến giáp nhưng có mức độ biệt hóa thấp hơn các thể biệt hóa thông thường.

Loại ung thư này có xu hướng tiến triển mạnh hơn ung thư thể nhú hoặc thể nang biệt hóa tốt. Việc chẩn đoán dựa trên đặc điểm mô bệnh học và cần được phân biệt với các thể ung thư tuyến giáp khác vì tiên lượng và chiến lược điều trị có thể khác biệt.

Ung thư tuyến giáp không biệt hóa

Ung thư tuyến giáp không biệt hóa (anaplastic thyroid carcinoma) là loại hiếm gặp nhưng rất ác tính. Khối u thường phát triển nhanh, có thể xâm lấn các cấu trúc vùng cổ và gây chèn ép đường thở hoặc thực quản.

Bệnh có tiên lượng nặng và cần được đánh giá, điều trị khẩn trương tại cơ sở chuyên khoa. Xét nghiệm phân tử có thể đóng vai trò quan trọng trong lựa chọn điều trị ở những trường hợp phù hợp.

4. Các loại ung thư tuyến giáp khác nhau như thế nào?

Có thể khái quát sự khác nhau giữa các thể ung thư tuyến giáp như sau:

Bảng trên giúp phân biệt các nhóm chính. Trong thực tế, chẩn đoán và tiên lượng còn phụ thuộc vào phân nhóm mô bệnh học, kích thước khối u, mức độ xâm lấn, tình trạng hạch và di căn xa.

5. Vì sao cần xác định đúng loại ung thư tuyến giáp?

Không phải mọi ung thư tuyến giáp đều có cùng cách điều trị. Loại mô bệnh học là một trong những yếu tố quyết định hướng xử trí, cùng với giai đoạn bệnh, nguy cơ tái phát và tình trạng sức khỏe của người bệnh.

Với nhiều trường hợp ung thư tuyến giáp biệt hóa, phẫu thuật là phương pháp điều trị chủ yếu; iod phóng xạ có thể được chỉ định ở một số người bệnh tùy loại ung thư và mức độ nguy cơ. Ngược lại, ung thư thể tủy không được điều trị bằng iod phóng xạ theo cơ chế thông thường của ung thư xuất phát từ tế bào nang. Ung thư không biệt hóa cần chiến lược điều trị khẩn trương và có thể phối hợp nhiều phương pháp.

Do đó, khi có chẩn đoán ung thư tuyến giáp, cần xác định chính xác loại mô bệnh học và đánh giá đầy đủ mức độ lan rộng trước khi lựa chọn phương án điều trị.